{"id":301,"date":"2020-01-05T17:53:13","date_gmt":"2020-01-05T14:53:13","guid":{"rendered":"https:\/?p=301"},"modified":"2025-04-12T22:56:03","modified_gmt":"2025-04-12T19:56:03","slug":"kuarklar-dunyasi-ve-metafizik-mistik-enerji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/leyhatlari.com\/index.php\/bilimsel-bakis\/kuarklar-dunyasi-ve-metafizik-mistik-enerji\/","title":{"rendered":"KUANTUM MEKAN\u0130\u011e\u0130"},"content":{"rendered":"

Mikro-kozmosa bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda atomlar\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Atomlar, art\u0131 y\u00fckl\u00fc proton, eksi y\u00fckl\u00fc elektron ve art\u0131 ya da eksi y\u00fck\u00fc olmayan (n\u00f6tr) n\u00f6trondan olu\u015fur. Protonlar ve n\u00f6tronlar k\u00fcmelenerek atomun \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturur. Eksi y\u00fckl\u00fc elektronlar ise, G\u00fcne\u015f\u2019in etraf\u0131nda d\u00f6nen gezegenler misali, \u00e7ekirde\u011fin etraf\u0131nda d\u00f6ner.<\/span><\/p>\n

Do\u011fadaki b\u00fct\u00fcn atomlar temel olarak bu \u00fc\u00e7 par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n bile\u015fiminden meydana gelir. Bu noktada akl\u0131m\u0131za \u015f\u00f6yle bir soru gelebilir: Peki ama e\u011fer b\u00fct\u00fcn elementler ayn\u0131 par\u00e7ac\u0131klardan olu\u015fuyorsa, bir elementi di\u011ferinden farkl\u0131 k\u0131lan \u015fey nedir?<\/span><\/p>\n

Elementleri birbirinden farkl\u0131 k\u0131lan \u015fey, i\u00e7erdikleri proton say\u0131s\u0131d\u0131r. Her elementin \u00e7ekirde\u011finde farkl\u0131 say\u0131da proton bulunur. Bir elementin sahip oldu\u011fu proton say\u0131s\u0131, o elementin atom numaras\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/em> \u00d6rne\u011fin, e\u011fer tek bir proton i\u00e7eren bir atom \u00e7ekirde\u011fi varsa kar\u015f\u0131m\u0131zda, atom numaras\u0131\u00a01<\/em>\u00a0olan hidrojenden bahsediyoruz demektir. E\u011fer bir \u00e7ekirdek i\u00e7inde yirmi alt\u0131 proton k\u00fcmelenmi\u015fse, kar\u015f\u0131m\u0131zdaki elementin demir oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Yetmi\u015f dokuz proton varsa, alt\u0131n.<\/span><\/p>\n

Bir atom tek ba\u015f\u0131na ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda herhangi bir elektrik y\u00fck\u00fc i\u00e7ermez. Bu nedenle, bir atomun elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc s\u0131f\u0131rlayabilmesi i\u00e7in, i\u00e7erdi\u011fi her art\u0131 y\u00fckl\u00fc protona kar\u015f\u0131 bir elektron i\u00e7ermesi gerekiyor; yani proton say\u0131s\u0131na e\u015fit say\u0131da elektrona sahip olmas\u0131 gerekiyor. \u00d6rne\u011fin, yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz hidrojen atomu tek bir proton i\u00e7erdi\u011fine g\u00f6re, bu art\u0131 y\u00fck\u00fc s\u0131f\u0131rlayabilmesi i\u00e7in tek bir elektrona sahip olmas\u0131 yeterli oluyor. E\u011fer yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en yirmi alt\u0131 protonlu demir atomunu ele al\u0131rsak, cevab\u0131 basit: yirmi alt\u0131 elektrona sahip olmal\u0131 ki, toplam elektrik y\u00fck\u00fc s\u0131f\u0131rlanabilsin.<\/span><\/p>\n

E\u011fer bir atomun sahip oldu\u011fu elektron say\u0131s\u0131 proton say\u0131s\u0131ndan farkl\u0131ysa, tahmin edebilece\u011finiz gibi atom belli bir elektrik y\u00fck\u00fcne sahip olur. Elektrik y\u00fck\u00fcne sahip bu t\u00fcr atomlara\u00a0\u201ciyon\u201d<\/em>\u00a0ad\u0131 verilmi\u015f. Elektron say\u0131s\u0131 proton say\u0131s\u0131ndan fazla ise, olu\u015fan eksi y\u00fckl\u00fc iyona, Yunanca \u2018yukar\u0131\u2019 anlam\u0131na gelen (elektron say\u0131s\u0131n\u0131n fazla oldu\u011funu belirtmek i\u00e7in)\u00a0\u201canyon\u201d<\/em>\u00a0ad\u0131 verilmi\u015f. E\u011fer elektron say\u0131s\u0131 proton say\u0131s\u0131ndan az ise, olu\u015fan art\u0131 y\u00fckl\u00fc iyona Yunanca \u2018a\u015fa\u011f\u0131\u2019 anlam\u0131na gelen\u00a0\u201ckatyon\u201d<\/em>\u00a0ad\u0131 verilmi\u015f.<\/span><\/p>\n

Atomlar\u0131n sahip oldu\u011fu elektron say\u0131s\u0131 malzemelerin \u00f6zelliklerini anlamam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc iki ya da daha fazla atom bir araya geldi\u011finde birbirleriyle ne t\u00fcr bir etkile\u015fim i\u00e7inde olacaklar\u0131, sahip olduklar\u0131 elektron say\u0131s\u0131 ile belirleniyor.<\/span><\/p>\n

\"\"Atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131 tek ba\u015flar\u0131na ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu par\u00e7ac\u0131klarda elementleri birbirinden ay\u0131rmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak herhangi bir fark g\u00f6remeyiz. Elektron da, proton da, n\u00f6tron da do\u011fadaki b\u00fct\u00fcn atomlarda hep ayn\u0131d\u0131r. Ama bu par\u00e7ac\u0131klar\u0131n belli bir say\u0131da bir araya gelmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan atomun, do\u011fadaki her element i\u00e7inde farkl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu sayede k\u00e2inatta \u00e7e\u015fitlilik olu\u015fur; fakat asl\u0131nda her \u015fey, ayn\u0131 \u015feydir.<\/span><\/p>\n

Varl\u0131\u011f\u0131n evrensel ve t\u00fcmel birli\u011fini ve ayn\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha iyi anlamak i\u00e7in daha derinlere bakmam\u0131z daha iyi olacakt\u0131r. Bu nedenle atomalt\u0131 kuarklar d\u00fcnyas\u0131na isterseniz bilim insanlar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bakal\u0131m.<\/span><\/p>\n

Bu konuda bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yak\u0131ndan takip ederek benim gibi konuya ilgi duyan fakat bu alanda akademik e\u011fitimi olmayan insanlar\u0131n anlayabilece\u011fi basitlikte konular\u0131 anlat\u0131p payla\u015fan \u00a0\u201c<\/strong>https:\/\/www.evrenbilim.com\/kuantum-mekanigi\/\u201d web sayfas\u0131ndan yararland\u0131m.<\/span><\/p>\n

Kuantum mekani\u011fi atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir kuramd\u0131r ve modern d\u00fcnyam\u0131zdaki bir\u00e7ok deney kuantum mekani\u011fi yasalar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclerini do\u011fruluyor. Kuantum mekani\u011finden \u00f6nce maddenin yap\u0131ta\u015flar\u0131na bakal\u0131m.<\/span><\/p>\n

Ortaokul y\u0131llar\u0131ndaki fen bilgisi derslerinden hat\u0131rlayaca\u011f\u0131m\u0131z gibi maddenin en k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131ta\u015f\u0131 atomdur. Ancak atom da kendi i\u00e7inde daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feylerden olu\u015fur. Bunlar \u00e7ekirde\u011fin etraf\u0131nda d\u00f6nen elektron ve \u00e7ekirde\u011fi olu\u015fturan proton ve n\u00f6trondur. Elektron kendinden daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7ac\u0131ktan olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan temel par\u00e7ac\u0131k olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Proton ise kuark ad\u0131ndaki nesnelerden olu\u015fur. (\u015fekil 148)<\/span><\/p>\n

Proton ve n\u00f6tronlar\u0131 olu\u015fturan kuarklar da\u00a0elektronlar\u00a0gibi temel par\u00e7ac\u0131klardan biridir. Kuarklar\u0131 bir arada tutan \u015fey ise gluondur. Gluon kuark gibi maddeyi olu\u015fturan bir par\u00e7ac\u0131k de\u011fildir. Gluon fizi\u011fin d\u00f6rt temel kuvvetinden biri olan\u00a0g\u00fc\u00e7l\u00fc etkile\u015fimi\u00a0ta\u015f\u0131yan par\u00e7ac\u0131kt\u0131r. K\u0131saca gluonlar kuarklar\u0131, protonlar\u0131 ve n\u00f6tronlar\u0131 bir arada tutan g\u00fc\u00e7l\u00fc etkile\u015fimi ta\u015f\u0131yan par\u00e7ac\u0131klard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Kuantum s\u0131\u00e7ramas\u0131<\/strong>\u00a0bir elektronun atom \u00e7ekirde\u011fi etraf\u0131ndaki y\u00f6r\u00fcngesindeyken daha d\u00fc\u015f\u00fck enerjili (atom \u00e7ekirde\u011fine daha uzak) bir y\u00f6r\u00fcngeye s\u0131\u00e7ramas\u0131d\u0131r. Ancak bu s\u0131\u00e7raman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinin bilinen bir sebebi yoktur. \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde, elektron y\u00f6r\u00fcnge de\u011fi\u015ftirirken iki y\u00f6r\u00fcngenin aras\u0131nda bulunmaz. Yani, yolda y\u00fcr\u00fcrken birden kendinizi Everest\u2019in eteklerinde bulman\u0131z gibi bir \u015feydir.<\/span><\/p>\n

\u00c7ift Yar\u0131k Deneyi<\/span><\/h2>\n

Fizik d\u00fcnyas\u0131nda \u2018\u00e7ift yar\u0131k deneyi\u2019 ad\u0131nda \u00fcnl\u00fc bir deney vard\u0131r. Bu deney hala olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc par\u00e7ac\u0131klar hem par\u00e7ac\u0131k gibi hem de dalga gibi davran\u0131rlar. \u015eekil 149a\u2019da oldu\u011fu gibi \u00e7ift yar\u0131ktan herhangi bir madde att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, top veya ba\u015fka bir \u015fey, yar\u0131klar\u0131n arkas\u0131ndaki ekranda iki \u00e7izgi halinde de\u011fdikleri yeri g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00c7ift yar\u0131k deneyini tuhaf yapansa yar\u0131klardan\u00a0elektron\u00a0g\u00f6nderildi\u011finde olanlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc beklenildi\u011fi gibi, elektronlar yar\u0131klar\u0131n arkas\u0131nda iki \u00e7izgi de\u011fil, G\u00f6rsel 149b\u2019deki gibi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015ftur. Bu da fotonlar\u0131n dalga halinde ekrana yans\u0131mas\u0131yla ayn\u0131d\u0131r. Yani elektronlar, hem par\u00e7ac\u0131k gibi hem de dalga gibi hareket edebiliyorlar.<\/span><\/p>\n

\"\"
\u015eekil 149a\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u015eekil 149b<\/figcaption><\/figure>\n

Kuantum Teorisi \u00d6l\u00e7\u00fcmleme Problemi<\/span><\/h2>\n

Yukar\u0131daki deneyde elektronlar\u0131n hareketlerini kaydetmek i\u00e7in yar\u0131\u011f\u0131n iki yan\u0131na da kameralar konuyor; fakat b\u00f6yle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilgin\u00e7 bir \u015feyler oluyor. Elektronlar, kameralar olunca dalga gibi de\u011fil par\u00e7ac\u0131k gibi davran\u0131yorlar ve beklenildi\u011fi gibi yar\u0131klar\u0131n ard\u0131ndaki ekranda iki \u00e7izgi olu\u015fturuyorlar. Yani elektronun davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak, onun dalga gibi davranmas\u0131n\u0131 engelliyor.<\/span><\/p>\n

Kamera Kar\u015f\u0131nda De\u011fi\u015fen Elektron:<\/span><\/h2>\n

\u00dcstd\u00fc\u015f\u00fcm \u00d6zelli\u011fi<\/span><\/h2>\n

\u00dcstd\u00fc\u015f\u00fcm ilkesine g\u00f6re bir\u00a0elektron\u00a0biz g\u00f6zlemlemiyorken, bulanabilce\u011fi t\u00fcm noktalarda ayn\u0131 anda bulunabilir. Biz g\u00f6zlemledi\u011fimizde ise \u00fcstd\u00fc\u015f\u00fcm ilkesi \u00e7\u00f6ker. \u015eekil 150\u2019de oldu\u011fu gibi kamera kapal\u0131yken elektron birden fazla yerde ayn\u0131 anda bulunabilir. Ama kameray\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda elektron tek bir yerde bulunmay\u0131 se\u00e7er. Bu y\u00fczden yukar\u0131daki \u00e7ift yar\u0131k deneyinde dalga gibi hareket etmeyi b\u0131rak\u0131p par\u00e7ac\u0131k gibi hareket eder.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/span>Elektronun \u00d6l\u00e7\u00fcmlenmesi<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

G\u00f6zlemlemek, elektronun dalga gibi hareket etmesini engeller.\u00a0Elektron, \u00fcstd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yani ayn\u0131 anda birden fazla yerde bulunmay\u0131 b\u0131rak\u0131p tek bir noktada bulunmay\u0131 se\u00e7er.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/span>Schr\u00f6dinger\u2019in Kedisi \u00d6rne\u011fi<\/span><\/strong><\/p>\n

Elektronun bu farkl\u0131 davran\u0131\u015f\u0131yla ilgili Erwin Schr\u00f6dinger\u2019in \u00fcnl\u00fc \u00f6rne\u011fine bakal\u0131m. Schr\u00f6dinger\u2019in \u00f6rne\u011finde bir kutunun i\u00e7ine bir kedi ve kediyi %50 ihtimalle \u00f6ld\u00fcrecek bir radyoaktif madde konur. Kutuyu a\u00e7ana kadar kedinin \u00f6l\u00fcp \u00f6lmedi\u011fini bilemeyiz. E\u011fer kedi, \u00fcstd\u00fc\u015f\u00fcm ilkesini kullanan bir elektron gibi davransayd\u0131, kutu kapal\u0131yken ayn\u0131 anda hem \u00f6l\u00fc hem de canl\u0131 olurdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcstd\u00fc\u015f\u00fcm ilkesine g\u00f6re olabilece\u011fi t\u00fcm durumlarda ayn\u0131 anda olurdu.<\/span><\/p>\n

Kutuyu a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00fcstd\u00fc\u015f\u00fcm ilkesi \u00e7\u00f6ker ve kediyi ya \u00f6l\u00fc ya da canl\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bizim mant\u0131\u011f\u0131m\u0131za \u00e7ok uygun olmasa da, kuantum fizi\u011fi b\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/span><\/p>\n

Elektronlar, Zaman Yolculu\u011funda M\u0131?<\/span><\/h2>\n

Bilim insanlar\u0131 elektronlar\u0131n tuhaf davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ettiler. \u00c7ift yar\u0131k deneyinde, yar\u0131klar\u0131n oldu\u011fu levha ve elektronlar\u0131n yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 ekran aras\u0131na kamera koydular. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc elektronlar \u00e7oktan yar\u0131ktan ge\u00e7mi\u015f ve dalga \u015feklinde hareket etmeye ba\u015flam\u0131\u015f olacaklard\u0131.<\/span><\/p>\n

Olmad\u0131! Elektronlar yine par\u00e7ac\u0131k \u015feklinde hareket ettiler ve ekrana sadece iki \u00e7izgi halinde yans\u0131d\u0131lar. Tuhaf olan\u0131? Ortamdaki kameralar kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yeniden dalga gibi hareket ettiler. Bilim insanlar\u0131 elektronlar\u0131n \u00fcstesinden gelebilmek i\u00e7in, par\u00e7ac\u0131klar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00e7ift yar\u0131ktan ge\u00e7ene kadar kameralar\u0131 kapal\u0131 tuttular. B\u00f6ylece hem par\u00e7ac\u0131klar yar\u0131klardan ge\u00e7mi\u015f, hem de kameralar kapal\u0131 durumda olacakt\u0131. Par\u00e7ac\u0131klar\u0131 yolu yar\u0131lam\u0131\u015f ve ekrana d\u00fc\u015fmek \u00fczerelerken kameralar a\u00e7\u0131ld\u0131 ve bum! \u00dcstd\u00fc\u015f\u00fcm yine \u00e7\u00f6kt\u00fc ve yeniden dalga yerine par\u00e7ac\u0131k gibi hareket etmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/span><\/p>\n

Bunun sebebi elektronlar\u0131n\u00a0zaman yolculu\u011fu\u00a0yapmas\u0131 m\u0131? Hay\u0131r! Kameralar kapal\u0131 oldu\u011funda, bir\u00a0elektron\u00a0dalga gibi hareket edip iki yar\u0131ktan da ayn\u0131 anda ge\u00e7iyordu. Ama kameralar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, tek bir yar\u0131ktan ge\u00e7mi\u015f gibi davran\u0131yorlard\u0131 ve di\u011fer yar\u0131ktan ge\u00e7ti\u011fine dair t\u00fcm izler siliniyordu.<\/span><\/p>\n

\u00d6zetle; g\u00f6zlemleme veya \u00f6l\u00e7\u00fcmleme par\u00e7ac\u0131klar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkiler.<\/span><\/p>\n

Kuantum Dolan\u0131kl\u0131k<\/span><\/h2>\n

Kuantum dolan\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndaki iki par\u00e7ac\u0131k, birbirlerinden konumlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z ve e\u015fzamanl\u0131 haberdar olurlar. \u00d6rne\u011fin par\u00e7ac\u0131klardan birinin \u00fcstd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde aralar\u0131ndaki mesafe fark etmeksizin di\u011ferininki de \u00e7\u00f6ker. Bu durumu ilgin\u00e7 k\u0131lan \u015fey de Einsten\u2019\u0131n\u00a0\u00f6zel g\u00f6relilik teorisiyle evrende h\u0131z limiti olarak kabul etti\u011fimiz \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 bir ileti\u015fim ger\u00e7ekle\u015fmesidir.<\/span><\/p>\n

Kuantum T\u00fcnelleme<\/span><\/h2>\n

Kuantum t\u00fcnellemeye g\u00f6re bir par\u00e7ac\u0131k ge\u00e7ememesi gereken bir engeli dalga gibi davranabilme \u00f6zelli\u011fiyle ge\u00e7ebiliyor.\u00a0G\u00fcne\u015f\u2018in yanmas\u0131ndan da kuantum t\u00fcnelleme sorumludur. Hidrojenler yanarak daha a\u011f\u0131r atomlar\u0131 olu\u015ftururlar.<\/span><\/p>\n

Hidrojenin \u00e7ekirde\u011fi pozitif y\u00fckl\u00fc protonlardan olu\u015fur. Yani ikisi de ayn\u0131 y\u00fckte oldu\u011fundan (daha a\u011f\u0131r atomlar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in) birle\u015fmek bir yana, birbirlerini geri tepmeleri gerekir. Ama par\u00e7ac\u0131klar\u0131n dalga gibi davranabilme \u00f6zelli\u011fi sayesinde aradaki engel a\u015f\u0131labilir ve iki hidrojen yan yana gelebilir. B\u00f6ylece daha a\u011f\u0131r bir atom olu\u015ftururlar ve bu esnada \u00e7\u0131kan y\u00fcksek enerji sayesinde de G\u00fcne\u015f yanmaya devam eder.[1]<\/a><\/span><\/p>\n

Gelecekte Kuantum Teorisi<\/span><\/h2>\n

Kuantum teorisinin \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri hep do\u011fruland\u0131\u011f\u0131ndan kar\u015f\u0131m\u0131zda ink\u00e2r edilemez bir ger\u00e7ek gibi duruyor. End\u00fcstriyel \u00fcretim teknolojisini ve insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini etkileyecek boyutlara ula\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Bilim insanlar\u0131n\u0131n gelece\u011fi ile ilgili \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131:<\/span><\/p>\n